Кафедра

Адрас:

ауд. 51

вул. К. Маркса, 31

Беларусь
220030

Тэлефон: +375 17 222-31-42

E-mail: Гэты адрас электроннай пошты абаронены ад спам-ботаў. У вас павінен быць уключаны JavaScript для прагляду.

Загадчык: Прыгодзіч Мікалай Рыгоравіч

Дата стварэння: 1993 г.

Колькасць выкладчыкаў: 15, з іх прафесараў – 3, дацэнтаў – 7.

Спецыалізацыі:

  • Гісторыя беларускай літаратурнай мовы
  • Гісторыя беларускага мовазнаўства
  • Сучасная беларуская мова

Навуковыя напрамкі:

  • даследаванне помнікаў беларускага пісьменства XIV-XVII стст.
  • вывучэнне беларускай дыялектнай мовы
  • вывучэнне асноўных напрамкаў развіцця беларускай мовы ў галіне яе нормаў, розных структурных узроўняў
  • фарміраванне і сучасны стан беларускай тэрміналогіі
  • даследаванне гісторыі беларускага мовазнаўства

 

Гісторыя

 

Гісторыя, імёны, дасягненні. Кафедра сёння.

 

Біяграфія кафедры гісторыі беларускай мовы пачалася ў красавіку 1993 года. У сваёй дзейнасці яна ні на крок не адступіла ад традыцый, што былі закладзены дацэнтамі М.І.Жыркевічам, Е.С.Мяцельскай, прафесарам М.А.Жыдовіч, знакамітым вучоным і педагогам, лаўрэатам Дзяржаўнай прэміі Беларусі прафесарам Львом Міхайлавічам Шакуном, які амаль 26 гадоў загадваў кафедрай беларускай мовы і гуртаваў вакол сябе навукоўцаў. Святло душы і таленту Л.Шакуна аб'яднала ў дружны калектыў і новую кафедру, у складзе якой сталі працаваць многія яго вучні.

Магістральнымі напрамкамі дзейнасці кафедры сталі гісторыя беларускага мовазнаўства, гістарычная граматыка беларускай мовы, беларуская палеаграфія, гісторыя беларускай літаратурнай мовы, беларуская дыялекталогія, лексікаграфія, тэрміналогія. У рэчышчы гэтых напрамкаў даследаваліся выданні Ф.Скарыны, С.Буднага, В.Цяпінскага і інш., перакладныя рыцарскія раманы і аповесці, рэлігійна-палемічныя тэксты, інтэрмедыі і інтэрлюдыі ХVІІІ - ХІХ стст., асэнсоўваліся такія складаныя праблемы як роля царкоўнаславянскай мовы ў гісторыі беларускага пісьменства, гістарычная аснова беларускай мовы, моўныя арыенціры і словаўтваральны працэс, развіццё беларускага мовазнаўства, вывучаліся гісторыя фарміравання і развіцця беларускай нацыянальнай тэрміналогіі, аналізавалася дыялектная лексіка, фразеалогія, айканімія, графіка, даследаваліся пытанні рэформы і ўдасканалення беларускага правапісу і інш.

Шырокі дыяпазон навуковых пошукаў прынёс немалы плён. Упершыню ў беларусістыцы з'явіліся вучэбныя дапаможнікі "Гісторыя беларускага мовазнаўства" (Л.Шакун), "Гістарычная граматыка беларускай мовы: зборнік практыкаванняў" (У.Анічэнка, М.Прыгодзіч), "Сучасная беларуская мова" (В.Красней, І.Шчарбакова і інш.), "Графіка і арфаграфія беларускіх выданняў ХІХ - пачатку ХХ стагоддзя" (І.Гапоненка), "Гісторыя беларускага мовазнаўства: хрэстаматыя (1918 - 1940)" (укладальнікі С.Запрудскі, Г.Кулеш), "Беларуская дыялекталогія ў табліцах і схемах: у 2-х частках" (І.Гапоненка, В.Трайкоўская), "Гістарычная марфалогія беларускай мовы: матэрыялы для практычных заняткаў у 2-х частках" (М.Свістунова, Г.Ціванова), "Беларускае мовазнаўства" (М.Прыгодзіч); прафесар В.Красней ў сааўтарстве з Я.Лаўрэлем падрыхтавалі метадычныя распрацоўкі і падручнікі па беларускай мове для вучняў 4-6 класаў школ з беларускай мовай навучання; дацэнтамі Г.Кулеш і Г.Цівановай выдадзены "Рэпетытар па беларускай мове: фанетыка, арфаэпія і правапіс", "Рэпетытар па беларускай мове: марфалогія і правапіс". Сярод працоўных дасягненняў кафедры слоўнікі "Асобна, разам, праз дэфіс" (М.Прыгодзіч), "Старабеларускі лексікон" (М.Прыгодзіч, Г.Ціванова), "Из античной мудрости" (І.Шчарбакова, Н.Ганчарова), "Пішам без памылак: разам, асобна, праз дэфіс" (М.Прыгодзіч), "Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў" (І.Шчарбакова і інш.), а таксама рэфератыўна-бібліяграфічныя даведнікі па беларускім мовазнаўстве "Прафесар Леў Міхайлавіч Шакун" (В.Красней, Б.Плотнікаў, В.Трайкоўская), "Герман Бідэр як даследчык беларускай мовы" (М.Прыгодзіч, А.Прыгодзіч). Прафесары М.Прыгодзіч і І.Роўда выдалі лінгвістычную спадчыну І.Германовіча (Германовіч І. Беларускія мовазнаўцы: у 2-х тамах).

У самастойныя напрамкі работы кафедры вылучыліся даследаванні і распрацоўкі ў межах курсаў "Беларуская мова. Прафесійная лексіка" і "Дакументная лінгвістыка". Акрамя тыпавой і вучэбных праграм на кафедры падрыхтаваны і выдадзены падручнік "Беларуская мова: эканамічная лексіка" (А.Губкіна, В.Зразікава) і шэраг кантрольных работ па дадзеных курсах.

Прадстаўнікі кафедры плённа супрацоўнічаюць з навукоўцамі іншых устаноў у складзе творчых калектываў. У 1998 годзе В.Красней і М.Прыгодзіч сумесна з супрацоўнікамі кафедры сучаснай беларускай мовы і тагачаснага Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа НАН Беларусі выдалі ў Аполе (Польшча) манаграфію "Беларуская мова: Najnowsze dzieje językov słowiańskich", якая стала часткай міжнароднага праекта "Змены ў сучасных славянскіх мовах. 1945 - 1995 гг.". Г.Ціванова прымала ўдзел у падрыхтоўцы да друку 13-24 выпускаў "Гістарычнага слоўніка беларускай мовы"; І.Гапоненка задзейнічана ў распрацоўцы нарматыўнага даведніка "Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь", а таксама "Слоўніка мовы «Нашай Нівы»". М.Прыгодзіч сумесна з У.Завальнюком і В.Раманцэвіч апублікавалі ў 2009 г. "Слоўнік сучаснай беларускай мовы", складзены ў адпаведнасці з новымі ўдакладненнямі да правіл беларускай арфаграфіі. Старшы выкладчык Т.Смольская сумесна з супрацоўнікамі Інстытута кітаязнаўства імя Канфуцыя апублікавала даведнік "Кітайска-беларускі бізнес-дыялог" (2010), яшчэ раней - "Китайско-русско-белорусский разговорник" (2008).

Надзённыя праблемы лінгвістыкі сталі прадметам абмеркавання на навуковых канферэнцыях, што ладзіліся кафедрай на філалагічным факультэце. Сярод іх: "Пісьменнік - мова - стыль" (1996, 2001, 2005), "Беларуская мова ў другой палове ХХ стагоддзя" (1997), "Мова ў святле класічнай спадчыны і сучасных парадыгм: VІІІ Міжнародныя Карскія чытанні" (2000, сумесна з моваведамі Гродзенскага дзяржаўнага універсітэта), навуковыя чытанні, прысвечаныя 100-годдзю з дня нараджэння прафесара М.А.Жыдовіч (2006), "Беларуска-польскія літаратурныя, моўныя і гістарычныя сувязі (да 125-годдзя Янкі Купалы і Якуба Коласа)" (2007, сумесна з Міжнароднай асацыяцыяй беларусістаў і Польскім таварыствам беларусістаў), навуковыя чытанні, прысвечаныя 220-годдзю з дня нараджэння І.І.Насовіча (2008), навуковыя чытанні, прысвечаныя памяці А.І.Жураўскага (2009).

Супрацоўнікі кафедры прымалі актыўны ўдзел у кангрэсах і навуковых канферэнцыях у Аўстрыі, Венгрыі, Германіі, Літве, Македоніі, Польшчы, Расіі, Украіне. Дацэнт С.Запрудскі выступіў з дакладамі на ХІІ і ХIV Міжнародных з'едах славістаў (Кракаў, 1998; Охрыд, 2008). У рабоце ХІІІ з'езда славістаў (Любляна, 2003) удзельнічалі М.Прыгодзіч і С.Запрудскі.

Кафедра гісторыі беларускай мовы разам з кафедрай сучаснай беларускай мовы стала ініцыятарам правядзення на філалагічным факультэце тыдня роднай мовы, юбілейных навуковых чытанняў, дзён адкрытых дзвярэй кафедры, прэзентацый новых кніг і распрацовак.

На кафедры вядзецца мэтанакіраваная падрыхтоўка навукова-педагагічных кадраў праз дактарантуру і аспірантуру. Доктарскую дысертацыю абараніў загадчык кафедры М.Прыгодзіч (2000), кандыдацкія дысертацыі па актуальных праблемах беларускага мовазнаўства падрыхтавалі на кафедры і абаранілі І.Гапоненка, І.Клімаў, Б.Сегень, Т.Капяйко, М.Свістунова, А.Лапкоўская, А.Губкіна, Н.Перавалава, Ю.Лук'янюк, Г.Малько, А.Макарэвіч, В.Бандаровіч, В.Басько, М.Юнаш, В.Зразікава, Ю.Аляхновіч, Г.Чараповіч.

Сёння на кафедры працуе 1 прафесар, 11 дацэнтаў, 2 старшыя выкладчыкі, 1 лабарант - улюбёны ў сваю справу творчы і мэтанакіраваны калектыў аднадумцаў. Няма сумнення, што і ў ХХІ стагоддзі голас гісторыкаў-моваведаў будзе ўпэўнена гучаць ў шматгалоссі славяназнаўчай навукі.

Дысцыпліны

 

Дисциплины, закрепленные за кафедрой в соответствии с приказом ректора

 

Специальность «Белорусская  филология (по направлениям)» код специальности 1-21 05 01

 

Типовой учебный план 1-21 05 01-01 2009 
Типовой учебный план 1-21 05 01-02 2009 
Типовой учебный план 1-21 05 01-03 2010

 

Семестр 1. Беларуская палеаграфія (завочн.)

Семестр 2. Беларуская палеаграфія

Семестр 3. Беларуская дыялекталогія (завочн.)

Семестр 3-4. Гістарычная граматыка беларускай мовы

Семестр 4. Беларуская дыялекталогія

Семестр 5. Гістарычная граматыка беларускай мовы (завочн.)

Семестр 5.Гісторыя беларускай літаратурнай мовы

Семестр 7. Гісторыя беларускай літаратурнай мовы (завочн.)

Семестр 7. Гісторыя беларускага мовазнаўства (завочн.)

Семестр 9. Гісторыя беларускага мовазнаўства

 

Спецыяльнасць 1-260204Дакументазнаўства (па напрамках)

Семестр 2. Дакументная лінгвістыка

Семестр 1. Дакументная лінгвістыка (завочн.)

 

Спецыяльнасць Дызайн (па напрамках) код 1-190101

Семестр 2,8 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Філасофія) код 1-210201

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Гісторыя (па напрамках) код 1-210301

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Культуралогія (па напрамках) код 1-210401

Семестр 3 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Сучасныя замежныя мовы (па напрамках) код 1-210601

Семестр 2 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Міжнародныя адносіны код 1-230101

Семестр 3 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Сацыялогія код 1-230105

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Паліталогія (па напрамках) код 1-230106

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Інфармацыя і камунікацыя (па напрамках) код 1-230107

Семестр 3 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Гісторыка-архівазнаўства код 1-230113

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Міжнароднае права код 1-240101

Семестр 6 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Правазнаўства код 1-240102

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Эканамічнае права код 1-240103

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Эканоміка код 1-240102

Семестр 5 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

Семестр 8 Беларуская мова (прафесійная лексіка) (завочн.)

 

Спецыяльнасць Сусветная эканоміка код 1-250103

Семестр 2 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Фінансы і крэдыт код 1-250104

Семестр 3 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Менеджмент (па напрамках) код 1-260202

Семестр 1-2 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Маркетынг (па напрамках) код 1-260203

Семестр 2 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка) (завочн.)

 

Спецыяльнасць Маркетынг (па напрамках) код 1-260203

Семестр 2 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка) (завочн.)

 

Спецыяльнасць Біялогія (па напрамках) код 1-310101

Семестр 2 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка) (завочн.)

 

Спецыяльнасць Геаграфія (па напрамках) код 1-310201

Семестр 3 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

Семестр 4 Беларуская мова (прафесійная лексіка) (завочн.)

 

Спецыяльнасць Матэматыка (па напрамках) код 1-310301

Семестр 2 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка) (завочн.)

 

Спецыяльнасць Інфарматыка (па напрамках) код 1-310304

Семестр 2 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Прыкладная матэматыка (па напрамках) код 1-310303

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Актуарная матэматыка код 1-310305

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Эканамічная кібернетыка (па напрамках) код 1-310306

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Прыкладная інфарматыка (па напрамках) код 1-310307

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Фізіка (па напрамках) код 1-310401

Семестр 4 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Радыёфізіка (па напрамках) код 1-310402

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Фізічная электроніка код 1-310403

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Аэракасмічныя радыёэлектронныя і інфармацыйныя  сістэмы і тэхналогіі код 1-310404

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Хімія (па напрамках) код 1-310501

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Сацыяльная работа (па напрамках) код 1-860101

Семестр 2 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка) (завочн.)

 

Спецыяльнасць Мытная справа код 1-960101

Семестр 3 Беларуская мова (прафесійная лексіка)

 

Спецыяльнасць Камп’ютарная бяспека (па напрамках) код 1-980101

Семестр 1 Беларуская мова (прафесійная лексіка)