BY 
З 2022 года на філалагічным факультэце рэалізуецца інклюзіўны праект па стварэнню тактыльных кніг для дзяцей з асаблівасцямі зроку (https://philology.bsu.by/ru/news/faculty-news/2559-kniga-kak-postupok-sozdanie-taktilnykh-knig). У 2025-2026 годзе праект аб’яднаў студэнтаў філалагічнага факультэта, навучэнцаў Прылуцкай сярэдняй школы і гімназіі № 7 г. Мінска ім. В.І.Лівенцава. Куратары праекта: загадчык бібліятэкі гімназіі №7 Вікторыя Каралёва, майстар-канструктар Ганна Цераховіч, дацэнт кафедры рускай літаратуры Людміла Камлюк-Ярашэнка, настаўнік Прылуцкай сярэдняй школы Жанна Лазоўская.
У 2023 годзе пры ўдзеле рэжысёра Мілы Пархоц быў створаны відэаролік-анонс праекта «Тактыльныя кнігі» (даступны на YouTube https://www.youtube.com/watch?v=PSnyeEZ-YRM).
У лістападзе-лютым гэтага навучальнага года прайшлі каардынацыйныя сустрэчы, на якіх абмяркоўвалі не толькі тэхналогію пашыву, але і кампазіцыю старонкі, логіку развароту, суадносіны тэксту і выявы.
Тактыльная кніга – гэта тэкст, перакладзены ў іншае вымярэнне ўспрымання. Ён існуе не толькі ў слове, але і ў фактуры тканіны, у рэльефе аплікацыі, у геаметрыі старонкі. Ілюстрацыі выконваюцца з разнафактурных матэрыялаў, старонкі адшываюцца ўручную, тэкст дублюецца шрыфтам Брайля. Кожнае рашэнне: кампазіцыя, матэрыялы, напаўненне фігур – прадумваецца з улікам нейрафізіялагічных асаблівасцяў ўспрымання дзяцей з асаблівасцямі зроку.
Такая кніга мае свае законы. У персанажаў павінны быць дзве рукі і дзве нагі, два вочы і два вухі, нават калі ён намаляваны ў профіль: дзіця, якое не мае візуальнага вопыту, не счытвае перспектыву. Тканіны павінны адрознівацца адчувальна, каб дэталі не «зліпаліся» у адну пляму. Контур выразаецца і прашываецца асабліва акуратна, бо выразная мяжа прадмета – гэта аснова разумення формы.
Выбар твора – асобная філолага-педагагічная задача. У працу бярэцца сучасная дзіцячая кніга, адзначаная літаратурнай прэміяй, з лаканічным тэкстам і выразнай структурай. Шрыфт Брайля займае больш месца, чым друкаваны, а значыць, патрабуецца строгая рэдактарская эканомія і вывераная кампазіцыя. Куратар праекту распрацоўвае макет і тэхналогію выканання; студэнты пераводзяць слоўны вобраз у тактыльны, правяраючы на практыцы межы інтэрпрэтацыі.
На дадзеным этапе студэнты першага курса спецыяльнасці «Руская філалогія»: Алена Фёдарава, Ілона Бабук, Ірына Елісеенка, Ілля Сакалоўскі, Аліна Шабуневіч – ужо падрыхтавалі асноўныя старонкі будучай кнігі. З гатовымі кнігамі плануюцца спецыяльныя чытанні ў інтэрнатах, бібліятэках і змешаных групах, дзе звычайныя і невідушчыя дзеці чытаюць адну і тую ж гісторыю. У гэтым і заключаецца ідэя праекта: стварэнне агульнага поля кнігі, у якім адрозненне спосабаў успрымання не падзяляе, а злучае.
Сацыяльная значнасць ініцыятывы відавочная: інклюзія тут разумеецца як дапамога ў доступе да літаратуры як мастацтву. Тактыльная кніга становіцца су-быццём і ўчынкам.
Мы працягваем шыць, чытаць і дзейнічаць. І запрашаем у нашу каманду тых, для каго літаратура – гэта не толькі аналіз прыгожага, але і здольнасць увасобіць яго ва ўчынках.
