BY 
Ці можна спалучыць строгую філалагічную навуку і жывы досвед чытання так, каб кніга перастала быць толькі «прадметам вывучэння» і стала падзеяй? Ці можна казаць аб сярэднявечнай славеснасці мовай, зразумелай сучаснаму дзіцяці, не спрашчаючы, а раскрываючы яе глыбіню? Практыка выязных заняткаў, праведзеных студэнтамі-філолагамі, паказвае: можна! Калі арганізаваць працу як прастору сумеснага адкрыцця, дзе тэкст не тлумачыцца, а пражываецца.
22 сакавіка студэнты-філолагі спецыяльнасці «Руская філалогія» правялі выязныя інтэрактыўныя заняткі для навучэнцаў нядзельнай школы храма Нараджэння Прасвятой Багародзіцы (аг. Прылукі), прымеркаваныя да святкавання Дня праваслаўнай кнігі. Агульнацаркоўнае свята было ўстаноўлена ў памяць аб выхадзе першай датаванай друкаванай кнігі на Русі – «Апостал» Івана Фёдарава.
Заняткі ў рамках праекта «Нясумная літаратура: інтэрмедыяльныя формы і прыёмы фарміравання чытацкай кампетэнтнасці» (куратар праекта - дацэнт кафедры рускай літаратуры Л.В.Камлюк-Ярашэнка) праводзілі Садчанка Марыя (3 курс), Тарасевіч Валерыя (2 курс), Панкратовіч Вікторыя (2 курс), Шут Антон (2 курс); Прахарэнка Марыя (1 курс), Сакалоўскі Ілля (1 курс). Распрацоўка і правядзенне гульнявых заняткаў выраслі з універсітэцкага курса па гісторыі рускай літаратуры XI–XVII стст. і сталі яго натуральным працягам: тэарэтычныя веды, засвоеныя ў аўдыторыі, і праекты, створаныя ў рамках УСР, былі правераны ў працы з рознаўзроставай аўдыторыяй.
Канцэптуальным ядром заняткаў стала філолага-педагагічная ідэя «кніга як вось часоў», якая задала трохчастковую мадэль працы з тэкстам: час пісьма (эпоха стварэння), час чытання (актуалізацыя сэнсу) і час памяці (уключанасць традыцыі ў сучасны культурны досвед). Такі падыход дазволіў перавесці размову пра ўсходнеславянскую кніжнасць з плоскасці «далёкага мінулага» ў рэжым актуальнага досведу.
У малодшай групе (4-6 гадоў) праца была сканцэнтравана на візуальна-вобразным баку кнігі. Праз анімацыйны матэрыял, абмеркаванне і практыку стварэння буквіц удзельнікі не толькі пазнаёміліся з гісторыяй рукапіснай і ранняй друкаванай кнігі, але і адчулі яе як мастацкі аб’ект. Размалёўванне буквіц і афармленне іх у выглядзе скруткаў з элементамі стылізацыі (згортванне ў скрутак, запячатванне сургучом) стала не проста гульнёй, а формай першаснага засваення семіётыкі кнігі як прасторы, дзе ў знаку злітыя разам і выява, і сэнс.
Занятак для старэйшай групы (7-12 гадоў) быў выбудаваны як паслядоўнае паглыбленне ў спецыфіку сярэднявечнага пісьменства. Інтэрмедыяльныя прыёмы: спалучэнне візуальнага шэрагу, аўдыёзапісаў і працы з рэпрынтамі - дазволілі ўключыць розныя каналы ўспрымання. Праслухоўванне стараславянскай гаворкі з наступнай спробай інтэрпрэтацыі актывізавала моўную інтуіцыю і паказала дыстанцыю паміж сучаснай і гістарычнай моўнай свядомасцю.
Праца з рэпрынтамі тытульных старонак і ўзорамі з пісьмоўніка была арганізавана як даследаванне. Удзельнікі расшыфроўвалі даты з апорай на славянскую літарную нумарацыю, знаёміліся са старажытнымі кнігамі («Часаслоў», «Псалтыр», «Пісьмоўнік»).
У канцы занятку вучні пісалі віншавальныя лісты па ўзоры старадаўняга пісьмоўніка - так веданне перастала быць вонкавым і перайшло ў практыку пісьма. Удзельнікі не проста ўзнаўлялі форму, але засвойвалі яе знутры.
Запячатаўшы свае скруткі-віншаванні, выхаванцы беражліва склалі іх у скарбонку - да Вялікадня, як маленькае чаканне цуду, дзе слова павінна «даспець» да сваёй гадзіны.
Асаблівую цікавасць ва ўсіх вернікаў выклікала прэзентацыя сапраўдных выданняў XIX–пач. XX стагоддзяў з прыватнай бібліятэкі, якая ўключала набажэнскія, навучальныя і свецкія кнігі, што ўзмацніла эфект «пагружэння».
Для студэнтаў дзень у касцёле працягнуўся сустрэчай з настаяцелем, а. Уладзімірам Зварычам і экскурсіяй па храме: ад абраза да абраза, ад дэталі да сэнсу. Іконы раскрываліся не толькі як мастацкія вобразы, але як тэксты - са сваёй сімволікай, унутранай логікай і мовай, якая патрабуе ўважлівага «прачытання».
Сустрэча з выхаванцамі нядзельнай школы задала карысны і неабходны для акадэмічнага асяроддзя фармат - сапраўдны культурны дыялог. У гэтым дыялогу студэнты выступілі не столькі настаўнікамі, колькі пасрэднікамі паміж традыцыяй і сучасным успрыманнем, а сама традыцыя была ўспрынята не як застылы канон, а як жывы вопыт, цікавы і актуальны сёння.
